Σκαρφαλωμένο πάνω σε έναν απότομο βράχο, ανάμεσα στα πυκνά δάση και στις επιβλητικές κορυφές των Καρπαθίων, το Κάστρο Μπραν μοιάζει να έχει βγει από τις σελίδες ενός γοτθικού μυθιστορήματος.
Οι πέτρινοι πύργοι, οι κόκκινες στέγες, οι στενές σκάλες και τα κρυφά περάσματά του δημιούργησαν το ιδανικό σκηνικό για έναν από τους διασημότερους θρύλους παγκοσμίως.
Σήμερα είναι περισσότερο γνωστό ως το «Κάστρο του Δράκουλα». Η πραγματική του ιστορία, όμως, δεν ξεκινά με βρικόλακες, αλλά με στρατιώτες, εμπόρους, βασιλιάδες και ένα σημαντικό ορεινό πέρασμα που ένωνε την Τρανσυλβανία με τη Βλαχία.
Ένα κάστρο σε στρατηγική θέση
Το Κάστρο Μπραν βρίσκεται κοντά στην πόλη Μπρασόβ, στο ιστορικό σύνορο μεταξύ της Τρανσυλβανίας και της Βλαχίας.
Η θέση του δεν επιλέχθηκε τυχαία. Από το Πέρασμα του Μπραν περνούσαν για αιώνες στρατιώτες, έμποροι και ταξιδιώτες, γεγονός που έκανε την περιοχή ιδιαίτερα σημαντική τόσο για την άμυνα όσο και για το εμπόριο.
Στην περιοχή υπήρχαν παλαιότερες οχυρώσεις ήδη από τον 13ο αιώνα. Η πρώτη, όμως, αδιαμφισβήτητη γραπτή αναφορά στο σημερινό πέτρινο κάστρο χρονολογείται στις 19 Νοεμβρίου 1377.
Τότε, ο βασιλιάς Λουδοβίκος Α΄ της Ουγγαρίας παραχώρησε στους Σάξονες κατοίκους του Μπρασόβ το δικαίωμα να κατασκευάσουν ένα ισχυρό φρούριο με δικά τους έξοδα και εργασία.
Η κατασκευή του πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 14ου αιώνα. Το Μπραν δεν δημιουργήθηκε ως πολυτελής κατοικία κάποιου ευγενούς, αλλά ως στρατιωτικό και διοικητικό οχυρό, το οποίο θα προστάτευε το πέρασμα και τις γύρω περιοχές.
Φρούριο, τελωνείο και εμπορικός σταθμός
Κατά τον 15ο και τον 16ο αιώνα, το κάστρο χρησιμοποιήθηκε για την άμυνα της Τρανσυλβανίας απέναντι σε εχθρικές επιδρομές και ιδιαίτερα απέναντι στην οθωμανική επέκταση.
Παράλληλα, λειτουργούσε ως τελωνειακός σταθμός. Οι έμποροι που ταξίδευαν από την Τρανσυλβανία προς τη Βλαχία ήταν υποχρεωμένοι να καταβάλλουν φόρους για τα προϊόντα που μετέφεραν.
Για αιώνες, το κάστρο άλλαξε διοικητές και πέρασε από περιόδους ακμής και παρακμής. Υπέστη ζημιές από πολεμικές συγκρούσεις, εκρήξεις, καταιγίδες και περιόδους εγκατάλειψης.
Καθώς τα σύνορα και οι εμπορικοί δρόμοι μετακινήθηκαν, το Μπραν έχασε σταδιακά τη στρατιωτική και τελωνειακή του σημασία.
Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, το παλιό φρούριο είχε πάψει να αποτελεί νευραλγικό αμυντικό σημείο και χρησιμοποιούνταν κυρίως από υπαλλήλους της δασικής υπηρεσίας.
Δες απο κοντά το κάστρο με το ταξίδι μας στη Ρουμανία
Βουκουρέστι | 5 ημέρες | Οδική ομαδική εκδρομή
Η βασίλισσα Μαρία και η νέα ζωή του κάστρου
Μία από τις σημαντικότερες περιόδους της πραγματικής ιστορίας του Κάστρου Μπραν ξεκίνησε το 1920.
Μετά την ένωση της Τρανσυλβανίας με τη Ρουμανία, οι αρχές του Μπρασόβ προσέφεραν το κάστρο στη βασίλισσα Μαρία της Ρουμανίας, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για τη συμβολή της στη χώρα.
Η βασίλισσα Μαρία αγάπησε αμέσως το Μπραν. Υπό την επίβλεψη του Τσέχου αρχιτέκτονα Κάρελ Λίμαν, το αυστηρό μεσαιωνικό φρούριο μεταμορφώθηκε σε μία ζεστή και ατμοσφαιρική βασιλική κατοικία.
Τα δωμάτια διακοσμήθηκαν με έπιπλα, ξυλόγλυπτα, κεραμικά, εικόνες και υφάσματα, ενώ δημιουργήθηκαν κήποι, χώροι περιπάτου και μία μικρή κατοικία για τους φιλοξενούμενους της βασιλικής οικογένειας.
Παρά τις αλλαγές, η βασίλισσα προσπάθησε να διατηρήσει τον μεσαιωνικό χαρακτήρα του κάστρου. Οι στενές σκάλες, οι ξύλινοι εξώστες, οι πέτρινοι τοίχοι και η εσωτερική αυλή παρέμειναν βασικά στοιχεία της ταυτότητάς του.
Μετά τον θάνατό της, το 1938, το Κάστρο Μπραν πέρασε στην αγαπημένη της κόρη, την πριγκίπισσα Ιλεάνα.
Η καρδιά της βασίλισσας Μαρίας
Μία από τις πιο συγκινητικές ιστορίες που συνδέονται με το Μπραν αφορά κυριολεκτικά την καρδιά της βασίλισσας Μαρίας.
Μετά τον θάνατό της, η καρδιά της αφαιρέθηκε και τοποθετήθηκε σε ασημένια λειψανοθήκη, σύμφωνα με τη δική της επιθυμία.
Αρχικά μεταφέρθηκε στο παλάτι της στο Μπάλτσικ, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας. Όταν η περιοχή παραχωρήθηκε στη Βουλγαρία το 1940, η καρδιά μεταφέρθηκε στο Μπραν και τοποθετήθηκε σε παρεκκλήσι κοντά στο κάστρο.
Κατά την κομμουνιστική περίοδο, το παρεκκλήσι υπέστη βανδαλισμούς και η λειψανοθήκη μεταφέρθηκε για προστασία στο Βουκουρέστι.
Από το 2015, η καρδιά της βασίλισσας βρίσκεται στο Κάστρο Πέλισορ, στο Σινάια, στο δωμάτιο όπου εκείνη άφησε την τελευταία της πνοή.
Η ιστορία είναι απολύτως πραγματική, αν και η ποιητική και συναισθηματική της διάσταση την κάνει να μοιάζει με έναν ακόμη θρύλο της Τρανσυλβανίας.
Από βασιλική κατοικία σε μουσείο
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η πριγκίπισσα Ιλεάνα δημιούργησε στην περιοχή του Μπραν ένα νοσοκομείο για τραυματισμένους στρατιώτες και κατοίκους.
Το ονόμασε «Νοσοκομείο της Καρδιάς της Βασίλισσας», προς τιμήν της μητέρας της.
Το 1948, μετά την επικράτηση του κομμουνιστικού καθεστώτος, η βασιλική οικογένεια εκδιώχθηκε από τη Ρουμανία και το κάστρο κρατικοποιήθηκε. Αργότερα μετατράπηκε σε μουσείο.
Το 2006 επιστράφηκε στους κληρονόμους της πριγκίπισσας Ιλεάνα και από το 2009 λειτουργεί ως ιδιωτικό μουσείο.
Σήμερα παρουσιάζει τη μεσαιωνική ιστορία του, τη βασιλική του περίοδο, τη ζωή της βασίλισσας Μαρίας και, φυσικά, τον παγκόσμιο θρύλο του Δράκουλα.
Έζησε πραγματικά εδώ ο Βλαντ ο Ανασκολοπιστής;
Ο ιστορικός Βλαντ Γ΄, γνωστός ως Βλαντ Τσέπες ή Βλαντ ο Ανασκολοπιστής, ήταν ηγεμόνας της Βλαχίας κατά τον 15ο αιώνα.
Έγινε γνωστός για τις ιδιαίτερα σκληρές μεθόδους με τις οποίες τιμωρούσε τους εχθρούς και τους αντιπάλους του. Η πιο διαβόητη από αυτές ήταν ο ανασκολοπισμός, από τον οποίο προέκυψε και το προσωνύμιό του.
Ο πατέρας του ονομαζόταν Βλαντ Β΄ Ντράκουλ και ήταν μέλος του Τάγματος του Δράκου, ενός ιπποτικού τάγματος που είχε δημιουργηθεί για την υπεράσπιση του χριστιανικού κόσμου.
Από το όνομα του πατέρα του προέκυψε το προσωνύμιο Drăculea, το οποίο σήμαινε ουσιαστικά «γιος του Ντράκουλ» ή «γιος του Δράκου».
Η μεταγενέστερη σημασία της ρουμανικής λέξης drac, η οποία χρησιμοποιείται επίσης με την έννοια του διαβόλου, βοήθησε ακόμη περισσότερο στη δημιουργία της σκοτεινής εικόνας του.
Παρά τη δημοφιλή αφήγηση, δεν υπάρχουν ιστορικές αποδείξεις ότι ο Βλαντ Τσέπες έζησε ή κυβέρνησε από το Κάστρο Μπραν.
Είναι πιθανό να πέρασε από την περιοχή κατά τη διάρκεια στρατιωτικών επιχειρήσεων, καθώς το Πέρασμα του Μπραν αποτελούσε σημαντική διαδρομή μεταξύ της Βλαχίας και της Τρανσυλβανίας. Το κάστρο, όμως, δεν υπήρξε γνωστή προσωπική κατοικία του.
Για πολλά χρόνια κυκλοφορούσε επίσης η ιστορία ότι ο Βλαντ φυλακίστηκε στο Μπραν μετά τη σύλληψή του το 1462. Ωστόσο, η συγκεκριμένη σύνδεση δεν υποστηρίζεται από επαρκή ιστορικά στοιχεία.
Ο Μπραμ Στόκερ και ο φανταστικός Κόμης Δράκουλας
Το 1897, ο Ιρλανδός συγγραφέας Μπραμ Στόκερ δημοσίευσε το μυθιστόρημα «Δράκουλας», δημιουργώντας έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους χαρακτήρες της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Ο Στόκερ δεν είχε επισκεφθεί την Τρανσυλβανία και δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι γνώριζε την ύπαρξη του Κάστρου Μπραν.
Το Μπραν δεν κατονομάζεται στο μυθιστόρημα, ενώ η περιγραφή του φανταστικού κάστρου του Κόμη Δράκουλα διαφέρει σε αρκετά σημεία από το πραγματικό κτίσμα.
Ο συγγραφέας χρησιμοποίησε το όνομα Dracula και ορισμένες πληροφορίες από την ιστορία της Βλαχίας. Ο λογοτεχνικός του βρικόλακας, όμως, δεν ήταν απλώς μία φανταστική εκδοχή του Βλαντ Τσέπες.
Ο χαρακτήρας δημιουργήθηκε μέσα από έναν συνδυασμό γοτθικής λογοτεχνίας, ευρωπαϊκών ιστοριών για βρικόλακες και λαϊκών δοξασιών της Ανατολικής Ευρώπης.
Η άμεση ταύτιση του ιστορικού Βλαντ με τον Κόμη Δράκουλα ενισχύθηκε κυρίως από μεταγενέστερα βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες και τουριστικές αφηγήσεις.
Οι θρύλοι των βρικολάκων της Ρουμανίας
Η Ρουμανία διέθετε λαϊκές παραδόσεις για ανήσυχα πνεύματα και νεκρούς που επέστρεφαν στον κόσμο των ζωντανών πολύ πριν από την έκδοση του μυθιστορήματος του Μπραμ Στόκερ.
Στη ρουμανική παράδοση εμφανίζονται οι strigoi, ψυχές νεκρών ή υπερφυσικές υπάρξεις που θεωρούνταν ικανές να επιστρέψουν από τον τάφο και να βασανίσουν τους ζωντανούς.
Ανάλογα με την περιοχή και την εποχή, οι strigoi μπορούσαν να κλέβουν τη ζωτική δύναμη ανθρώπων και ζώων, να προκαλούν ασθένειες ή ακόμη και να μεταμορφώνονται σε ζώα.
Οι παραδόσεις δεν ήταν παντού ίδιες. Οι strigoi δεν ταυτίζονταν απόλυτα με τον κομψό, αριστοκρατικό βρικόλακα της δυτικής λογοτεχνίας, ο οποίος ζούσε σε ένα επιβλητικό κάστρο και έπινε ανθρώπινο αίμα.
Οι παλιές αυτές δοξασίες, μαζί με τη σκοτεινή φήμη του Βλαντ Τσέπες και τη μυστηριώδη ατμόσφαιρα των Καρπαθίων, δημιούργησαν το ιδανικό πολιτισμικό υπόβαθρο για να ριζώσει ο μύθος του Δράκουλα.
Τα μυστικά περάσματα του Κάστρου Μπραν
Το Κάστρο Μπραν διαθέτει πραγματικά στενούς διαδρόμους, απότομες ελικοειδείς σκάλες και ένα κρυφό πέρασμα που συνδέει διαφορετικά επίπεδα του κτιρίου.
Το μυστικό πέρασμα βρισκόταν κρυμμένο πίσω από ένα τζάκι και ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια των εργασιών ανακαίνισης που πραγματοποιήθηκαν για τη βασίλισσα Μαρία.
Τα στοιχεία αυτά εξυπηρετούσαν πρακτικές ανάγκες του κάστρου. Στα μάτια, όμως, των επισκεπτών ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο την αίσθηση μυστηρίου.
Με την πάροδο των χρόνων δημιουργήθηκαν ιστορίες για παράξενους ήχους, ανεξήγητες σκιές στους διαδρόμους και φαντάσματα που περιπλανώνται στους πύργους.
Καμία από αυτές τις αφηγήσεις δεν έχει ιστορικά ή επιστημονικά τεκμηριωθεί. Αποτελούν μέρος της σύγχρονης μυθολογίας του κάστρου, η οποία αναπτύχθηκε γύρω από τη σκοτεινή αρχιτεκτονική και τη σύνδεσή του με τον Δράκουλα.
Γιατί το Μπραν έγινε το «Κάστρο του Δράκουλα»;
Αφού ο Βλαντ Τσέπες δεν έζησε στο Μπραν και ο Μπραμ Στόκερ πιθανότατα δεν γνώριζε καν την ύπαρξή του, πώς απέκτησε το κάστρο τη σημερινή παγκόσμια φήμη του;
Η απάντηση βρίσκεται κυρίως στην εμφάνισή του.
Το Κάστρο Μπραν διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά που το κοινό συνδέει με την κατοικία ενός μυστηριώδους κόμη: βρίσκεται πάνω σε βράχο, περιβάλλεται από βουνά και δάση, διαθέτει πύργους, στενά παράθυρα, πέτρινες σκάλες και σκοτεινά περάσματα.
Κατά τον 20ό αιώνα, η κινηματογραφική και τουριστική βιομηχανία άρχισε να συνδέει το εντυπωσιακό κάστρο με τον μύθο του Δράκουλα. Η ονομασία καθιερώθηκε διεθνώς και σταδιακά έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της εικόνας του.
Έτσι, το Μπραν μετατράπηκε σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αξιοθέατα της Ρουμανίας, ακόμη κι αν η σύνδεσή του με τον πραγματικό Βλαντ Τσέπες είναι περιορισμένη.
Πού τελειώνει η ιστορία και πού αρχίζει ο μύθος;
Το Κάστρο Μπραν δεν υπήρξε η κατοικία του Βλαντ του Ανασκολοπιστή, ούτε γνωρίζουμε αν αποτέλεσε την έμπνευση του Μπραμ Στόκερ.
Υπήρξε, όμως, ένα αυθεντικό μεσαιωνικό φρούριο, ένα σημαντικό τελωνείο, μία αγαπημένη βασιλική κατοικία και ένας τόπος που βρέθηκε στο επίκεντρο σημαντικών περιόδων της ρουμανικής ιστορίας.
Η φήμη του ως «Κάστρο του Δράκουλα» γεννήθηκε από τη συνάντηση τριών διαφορετικών κόσμων:
- της πραγματικής ιστορίας του Βλαντ Τσέπες,
- του λογοτεχνικού σύμπαντος του Μπραμ Στόκερ,
- και των παλιών ρουμανικών παραδόσεων για τους νεκρούς που επιστρέφουν.
Αυτή ακριβώς η ένωση πραγματικότητας και φαντασίας είναι που κάνει το Κάστρο Μπραν τόσο συναρπαστικό.
Δεν χρειάζεται να έχει φιλοξενήσει έναν πραγματικό βρικόλακα. Αρκεί να περάσει κανείς την πύλη του, να ανέβει τις στενές πέτρινες σκάλες και να κοιτάξει από τους πύργους προς τα σκοτεινά δάση της Τρανσυλβανίας, για να καταλάβει πώς γεννιούνται οι θρύλοι.
Δες απο κοντά το κάστρο με το ταξίδι μας στη Ρουμανία